Samopylność
Samopylność , samozapylenie (autogamia) – jest to zapylenie słupka pyłkiem pochodzącym z pręcików z tego samego kwiatu, lub innych kwiatów, ale na tej samej roślinie. Dla większości roślin jest to zjawisko niekorzystne gdyż nie następuje wymiana materiału genetycznego przy powstawaniu osobników potomnych. Większość roślin wykształciła więc różne mechanizmy zapobiegające samozapyleniu: przedprątność, przedsłupność, dwupienność, różnosłupkowość , samopłonność.
U wielu roślin mechanizmy zabezpieczające przed samozapyleniem nie są całkowicie skuteczne. U roślin tych zawsze część nasion powstaje w wyniku zapylenia pyłkiem pochodzącym z innej rośliny (zapylenie krzyżowe), a część w wyniku samozapylenia. Tak jest np. u berberysu Thunberga, rutewki orlikolistnej i wielu innych. Ilość nasion powstałych w wyniku samozapylenia zależy od różnych czynników, duży wpływ ma pogoda. Przy dobrej pogodzie, gdy kwiaty są licznie odwiedzane przez owady, większość nasion powstaje w wyniku zapylenia krzyżowego, w czasie długotrwałych deszczów większa jest szansa na samozapylenie. U złoci żółtej w czasie deszczu kwiaty zamykają się i wówczas dochodzi w nich do samozapylenia.
U roślin, których kwiaty przystosowane są do zapylania krzyżowego, samopylność jest tylko jego uzupełnieniem. Ratuje roślinę, gdy z różnych przyczyn nie może dojść do zapylenia krzyżowego. Istnieją jednak rośliny, które stale rozmnażają się poprzez samozapylenie. U roślin tych brak jakichkolwiek mechanizmów zabezpieczających przed samozapyleniem, np. u dziewanny kutnerowatej. Gruszyczka jednokwiatowa ma tak skonstruowane kwiaty, że pyłek może się wysypywać wprost na znamię słupka. Niektóre rośliny są nawet specjalnie przystosowane do samozapylenia. Skrajnym przypadkiem tego jest klejstogamia. Wewnątrz populacji roślin rozmnażających się stale poprzez samozazapylenie różnorodność genetyczna jest dużo mniejsza, niż w populacjach roślin u których występuje zapylenie krzyżowe. Jednak pomiędzy różnymi ich populacjami różnorodność genetyczna jest większa. Spora liczba gatunków roślin, u których występuje samopylność wskazuje, że metoda ta również jest ewolucyjnie skuteczna.
Samopylność
Samopylność , samozapylenie (autogamia) – jest to zapylenie słupka pyłkiem pochodzącym z pręcików z tego samego kwiatu, lub innych kwiatów, ale na tej samej roślinie. Dla większości roślin jest to zjawisko niekorzystne gdyż nie następuje wymiana materiału genetycznego przy powstawaniu osobników potomnych. Większość roślin wykształciła więc różne mechanizmy zapobiegające samozapyleniu: przedprątność, przedsłupność, dwupienność, różnosłupkowość , samopłonność.
U wielu roślin mechanizmy zabezpieczające przed samozapyleniem nie są całkowicie skuteczne. U roślin tych zawsze część nasion powstaje w wyniku zapylenia pyłkiem pochodzącym z innej rośliny (zapylenie krzyżowe), a część w wyniku samozapylenia. Tak jest np. u berberysu Thunberga, rutewki orlikolistnej i wielu innych. Ilość nasion powstałych w wyniku samozapylenia zależy od różnych czynników, duży wpływ ma pogoda. Przy dobrej pogodzie, gdy kwiaty są licznie odwiedzane przez owady, większość nasion powstaje w wyniku zapylenia krzyżowego, w czasie długotrwałych deszczów większa jest szansa na samozapylenie. U złoci żółtej w czasie deszczu kwiaty zamykają się i wówczas dochodzi w nich do samozapylenia.
U roślin, których kwiaty przystosowane są do zapylania krzyżowego, samopylność jest tylko jego uzupełnieniem. Ratuje roślinę, gdy z różnych przyczyn nie może dojść do zapylenia krzyżowego. Istnieją jednak rośliny, które stale rozmnażają się poprzez samozapylenie. U roślin tych brak jakichkolwiek mechanizmów zabezpieczających przed samozapyleniem, np. u dziewanny kutnerowatej. Gruszyczka jednokwiatowa ma tak skonstruowane kwiaty, że pyłek może się wysypywać wprost na znamię słupka. Niektóre rośliny są nawet specjalnie przystosowane do samozapylenia. Skrajnym przypadkiem tego jest klejstogamia. Wewnątrz populacji roślin rozmnażających się stale poprzez samozazapylenie różnorodność genetyczna jest dużo mniejsza, niż w populacjach roślin u których występuje zapylenie krzyżowe. Jednak pomiędzy różnymi ich populacjami różnorodność genetyczna jest większa. Spora liczba gatunków roślin, u których występuje samopylność wskazuje, że metoda ta również jest ewolucyjnie skuteczna.
Rozdzielnopłciowość
Rozdzielnopłciowość, gonochoryzm - zjawisko występowania w obrębie jednego gatunku osobników dwóch odmiennych płci: samca i samicy. Jeden osobnik wytwarza tylko jeden rodzaj gamet. Tzn dzieli się też na męskie i żeńskie.
Wśród roślin wyższych dość częste jest występowanie na jednym osobniku rozdzielnopłciowych kwiatów, tzn. męskich, zawierających tylko pręciki i żeńskich, zawierających tylko słupki. Rzadziej zdarzają się gatunki o rozdzielnopłciowych osobnikach, produkujących tylko męskie lub tylko żeńskie kwiaty.
Rozdzielnopłciowość częstsza jest u roślin nagonasiennych (np. miłorząb, welwiczia, sagowce), bardzo rzadka wśród roślin okrytonasiennych (np. wierzby, topole, pokrzywy, szczawie, palmy). Rozdzielnopłciowe kwiaty występują u roślin z rodziny szpilkowych.
http://portalwiedzy.onet.pl/42064,,,,rozdzielnoplciowosc,haslo.html
Tamaryszek francuski
Tamaryszek francuski (Tamarix gallica) jest gatunkiem z zach. wybrzeży Morza Śródziemnego. Roślina jest krzewem liściastym wyrastającym do 3m wysokości. Kwitnie od czerwca do sierpnia, kwiaty różowe zebrane w grona. Gatunek dość wytrzymały na mróz. Stosowany jako roślina ozdobna ze względu na różowe kwiaty, m.in. w parkach i skwerach zieleni miejskiej.
Przestęp dwupienny
Przestęp dwupienny (Bryonia dioica Jacq.) - bylina z rodziny dyniowatych. Wystepuje w środkowej i południowej Europie oraz w Anglii i Danii. Gatunek uprawiany (rzadko) i dziczejący, (kenofit). Roślina rzadka.
- Bylina
- Łodyga
- Pnąca się do 4 m długości, z czepnymi wąsami.
- Liście
- Dłoniaste, pięcio-klapowe, całobrzegie, lub nielicznie ząbkowane. Środkowa klapa trochę dłuższa od pozostałych.
- Kwiaty
- Roślina dwupienna. Kwiaty zielonkawobiałe, drobne. Żeńskie kwiaty mają długość ok. 6 mm, posiadają resztki silnie owłosionych pręcików i zebrane są w baldachokształtne pęczki. Mają 5-ząbkowy kielich o połowę krótszy od korony i pojedynczy słupek. Kwiaty męskie z 5 pręcikami zebrane są w grona. Kwitnie w czerwcu i lipcu.
- Owoce
- Drobna czerwona jagoda.
- Biotop, (wymagania)
- Przy płotach i w zaroślach, w miejscach ruderalnych. Hemikryptofit.
- Roślina trująca
Korzenie zawierają glikozydy stosowane w lecznictwie.
Słoneczniczek szorstki
Słoneczniczek szorstki (Heliopsis helianthoides) - gatunek byliny należący do rodziny astrowatych. Występuje w stanie dzikim w Europie i zachodniej Syberii.
- Pokrój
- roślina wieloletnia
- Łodyga
- wysokość do 75-150 cm, sztywna, wzniesiona i szorstko owłosiona, zwykle nie rozgałeziona.
- Liście
- liście naprzeciwległe, karbowane, brzeg blaszki liściowej piłkowany
- Kwiaty
- kwiatostan koszyczek. Kwitnie od czerwca do września.
- Biotop, Wymagania
- miejsca nasłonecznione, gleby żyzne, ale udaje się też na gorszych.
Roślina rabatowa, kwiaty wyraźne. Na kwiaty cięte.
Kwiat pręcikowy
Kwiat pręcikowy, kwiat męski - kwiat zawierający tylko pręciki, nie posiadający natomiast słupków. Oddzielne kwiaty męskie i kwiaty żeńskie występują u niektórych gatunków roślin nasiennych. Kwiaty pręcikowe mogą występować na jednej roślinie wspólnie z kwiatami słupkowymi, wówczas mówimy o jednopienności, a rośliny takie nazywamy roślinami jednopiennymi. Jeżeli w obrębie jednego gatunku na jednym osobniku występują wyłącznie kwiaty słupkowe, a na innym kwiaty pręcikowe, wówczas mówimy o dwupienności, a rośliny takie nazywamy roślinami dwupiennymi. Często kwiaty męskie tworzą kwiatostany. Kwiaty męskie wytwarzają pyłek. Aby mógł on dokonać zapylenia kwiatów żeńskich, musi zostać na nie przeniesiony, np. za pomocą wiatru (anemogamia), zwierząt (zoogamia) lub wody (hydrogamia). Po przekwitnięciu kwiaty pręcikowe obumierają.
Występowanie oddzielnie kwiatów żeńskich i męskich (a zwłaszcza dwupienność), może być jednym z mechanizmów obronnych przed niekorzystnym dla większości roślin samozapyleniem.
Nachyłek barwierski
Nachyłek barwierski (Coreopsis tinctoria) - gatunek jednorocznej rośliny ozdobnej z rodziny astrowatych.
- Pokrój
- Zwarty, wysokość około 40cm.
- Kwiaty
- Zabrane w (kwiatostan) typu koszyczek. U gatunku żółte o długich języczkach, w odmianach m.in. dwubrawne z dodatkiem brązów, pomarańczy itp. Kwitnie późnym latem.
Na rabaty.
Roślinność stepowa
Roślinność stepowa jest głównie trawiasta. Pomiędzy trawami występują
kwiaty, rośliny stepowe takie jak jaskry, zawilce, tulipany stepowe, miłek wiosenny. Kwiaty powodują urozmaicenie wyglądu stepu ze względu na swoje różne cykle rozwojowe i różne barwy kwiatostanu. Cechą charakterystyczną jest powstawanie kul utworzonych z odłamanych przez wiatry części roślin stepowych tzw. biegaczy stepowych, przyczyniających się do rozsiewania nasion. Rośliny stepowe przystosowały się do klimatu i warunków stepowych. Ich liście i łodygi są wąskie. W cebulkach, bulwach i korzeniach gromadzą wodę.
Czasami w bardziej sprzyjających warunkach step przechodzi w lasostep tj. obszar, gdzie występują również drzewa. Często też step przechodzi w półpustynię lub pustynię. Cykl przemian roślinności stepowej jest uzależniony od przebiegu temperatury i wilgoci.
Rebutia arenacea
Rebutia arenacea (Sulcorebutia arenacea) - kulisty kaktus. Brązowozielony pęd gęsto pokryty białymi cierniami na spiralnie ułożonych brodawkach. Wiosną tworzy złotożółte kwiaty, średnicy do 3 cm. Wolno tworzy odrośla. Wysokość 5 cm.; szerokość 6 cm. Minimalna temperatura 10˚C.
Stara Apteka w Gdańsku
Budynek wybudowany w 1636 roku, przylegający z północnej strony do Wielkiej Zbrojowni a obecnie zasłonięty budynkiem Teatru Wybrzeże. Mieściła się w nim odlewnia kul armatnich i niewielkich dział. Z racji swojej produkcji “piguł” - kul armitnich żartobliwie została przez gdańszczan nzawana Starą Apteką.
Owadopylność
Owadopylność (entomogamia, entomofilia) - jeden z zoogamicznych sposobów zapylania oznaczający zapylanie kwiatów przez owady przenoszące pyłek.
Owadopylność jest zależnością mutualistyczną, powstała na drodze koewolucji. Owady korzystają z pobieranego nektaru i pyłku, jednocześnie zapylają kwiaty. Do owadów zapylających kwiaty należą głównie: błonkówki, muchówki, motyle, chrząszcze. Największą rolę odgrywają należące do błonkówek pszczoły (Apoidea), szczególnie pszczoła miodna. Owady specjalizujące się w odżywianiu nektarem i pyłkiem kwiatów posiadają specjalne przystosowania, np. aparat gębowy typu ssącego (u motyli długa zwijana trąbka). Pszczoła miodna na odnóżach posiada specjalne koszyczki do zbierania pyłek|pyłku.
Również kwiaty roślin wykazują szereg przystosowań zwabiających owady i umożliwiających zapylenie:
- barwne, duże kwiaty lub drobne kwiaty zebrane w duże kwiatostany,
- zapach okwiatu,
- ukryte w głębi kwiatu miodnikach - owad, chcąc się do nich dostać musi otrzeć się o pylniki lub znamię słupka,
- produkowanie dużej ilości pyłku,
- wykształcenie pyłku o dużych, lepkich ziarnach, bogatych w substancje odżywcze.
Kolorowe plamy i lśniące włoski wskazują owadom drogę do ukrytych w głębi kwiatu miodników. Jeżeli kwiaty są małe, zebrane są w duży, widoczny z daleka kwiatostan. Tak jest np. u słonecznika i u innych roślin z rodziny astrowatych i innych rodzin. Kwiaty niektórych roślin np. berberysu, mają specjalną budowę, dzięki której pod ciężarem owada pręcik przegina się, obsypując go pyłkiem. Niektóre kwiaty stanowią dla owadów pułapkę. Np. u obuwika pospolitego kwiaty zamykają się, uniemożliwiając owadowi wyjście przez długi czas, co daje pewność zapylenia kwiatu przez wiercącego się w środku owada.
Niektóre owady wykazują specjalizację – przystosowanie do zapylania tylko określonych gatunków roślin. Szczególnym przykładem są tu np. bleskotki, które zapylając kwiaty figowca składają w nich jaja, a rozwijający się z zapłodnionych kwiatów owoc stanowi inkubator i pożywienie dla niewielkich larw bleskotki. Innym przykładem specjalizacji do zapylania tylko przez wąska grupę owadów są kwiaty zapylane przez muchy (Cantharofilia) - wydzielają woń podobną do zapachu padliny.
Owady monolektyczne wykorzystują pyłek z jednego gatunku lub rodzaju rośliny.
Przykłady owadów monolektycznych:
- Hoplitis anthocopoides odwiedzają żmijowiec zwyczajny,
- Macropis europaea – tojeść,
- Melitta haemorrhoidalis i Melitta wankowiczi - dzwonki,
- Melitta nigricans - krwawnicę pospolitą,
- Melitta tricincta - zagorzałek późny.
Owady oligolektyczne to takie, których wszystkie samice żyjące na tym samym obszarze zbierają pyłek z kilku blisko spokrewnionych roślin jednego gatunku lub rodzaju, nawet jeżeli mają do dyspozycji pyłek innych roślin.
Przykłady owadów oligolektycznych:
- Dasypoda braccata – zapylają szczeciowate,
- spójnica lucernowa i Melitta udmurtica - rośliny motylkowe.
Owady polilektyczne nie wykazują specjalizacji w zbieraniu pyłku z określonych roślin.
Przykłady owadów monolektycznych:
- żyjące w Europie pszczoły miodne,
- większość smuklikowatych,
- niektóre miesiarkowate.
Wachlarzyk
Wachlarzyk – rodzaj kwiatostanu z grupy wierzchotek jednoramiennych. Ma kwiat na szczycie pędu. Od osi tego pędu wyrasta (zazwyczaj z kąta liścia) odgałęzienie drugiego rzędu, które znowu kończy się kwiatem. Kolejne odgałęzienia wyrastają naprzemiennie po obu stronach. Wachlarzyk jest bardzo podobny do dwurzędki – różni się od niej tym, że wszystkie kwiaty dorastają mniej więcej do tego samego poziomu. Najdłuższe szypułki mają kwiaty dolne, czym wyżej w górę, tym krótsze.
Kwiaty w wachlarzyku zaczynają kwitnąć od kwiatu znajdującego się w początkowej części kwiatostanu, stopniowo w kierunku pojawiających się osi drugiego, trzeciego i następnych rzędów, czyli od zewnątrz do wewnątrz kwiatostanu. Listki, z kątów których wyrastają te osie noszą nazwę podsadek.
Polskie Nagrody Filmowe - najlepsza scenografia
Laureaci Orłów w kategorii najlepsza scenografia:
| Rok | Tytuł filmu | Scenograf |
| 1999 | Kroniki domowe | Przemysław Kowalski |
| 2000 | Pan Tadeusz | Allan Starski |
| 2001 | Wrota Europy | Janusz Sosnowski |
| 2002 | Quo Vadis | Janusz Sosnowski |
| 2003 | Pianista | Allan Starski |
| 2004 | Pornografia | Andrzej Przedworski |
| 2005 | Mój Nikifor | Magdalena Dipont |
| 2006 | Komornik | Anna Wunderlich |
| 2007 | Jasminum | Joanna Doroszkiewicz |
Kozibród łąkowy
Kozibród łąkowy (Tragopogon pratensis) - gatunek rośliny dwuletniej z rodziny astrowatych.
- Pokrój
- Roślina dwuletnia wysokości 30-80 cm.
- Liście
- Równowąskie, często łukowato zgięte.
- Kwiatostany
- Okrywy koszyczków mają po osiem listków takiej samej długości jak kwiaty brzeżne. Wszystkie kwiaty wypełniające koszyczek są żółte, języczkowe. Pylniki u góry ciemnobrunatne. Koszyczki kwiatowe zamykają się po południu. Kwitnie w czerwcu i lipcu.
- Owoc
- Niełupka z puchem kielichowym.
- Biotop, wymagania
- Występuje na łąkach, rowach, miedzach i przydrożach.
Next Page »